با ارز دیجیتال ریپل XRP آشنا شویم

ریپل Ripple چیست : ریپل یک فناوری fintech است که به عنوان شبکه پرداخت جهانی دیجیتال برای معاملات مالی عمل می کند. ریپل سریعترین روش پرداخت دارایی دیجیتال را از طریق شبکه جهانی مخصوص خود به نام RippleNet دارد که در سال 2012 برای عموم انتشار یافت. ریپل با اهداف وصل کردن بانک ها به یکدیگر، ارائه دادن پرداخت ها، مبادلات دارایی دیجیتال، امکان پذیر کردن معاملات تسویه حساب در زمان واقعی، و کاهش هزینه معاملات ساخته شده است.

ارز دیجیتال ریپل XRP

ریپل یک فناوری fintech است که به عنوان شبکه پرداخت جهانی دیجیتال و رمزنگاری برای معاملات مالی عمل می کند. ریپل سریعترین روش پرداخت دارایی دیجیتال را از طریق شبکه جهانی مخصوص خود به نام RippleNet دارد که در سال 2012 برای عموم انتشار یافت.

این فناوری، امکان پرداخت های جهانی در زمان واقعی حدود 4 ثانیه را، در هر نقطه از جهان فراهم می کند. شرکت ریپل که در زبان انگلیسی Ripple گفته می شود، ارز دیجیتالی را ابداع کرده که طبق استاندارد سازی علائم اختصاری ارزهای دیجیتال به XRP معروف است.

هدف از انتشار XRP توسط ریپل تولید ارز دیجیتالی است که هدف آن استفاده برای پرداخت ها بوده است. این دارایی دیجیتالی درLedger یا دفتر کلِ مربوط بهXRP ثبت می شود.

این ارز دارای یک فناوری بلاک چین blockchain به صورت منبع باز یا اُپن سورس است، که به صورت غیرمتمرکز می تواند معاملات را در عرض 3 تا 5 ثانیه تسویه کند. در ادامه تاریخچه تاسیس ریپل، موارد کاربری و ویژگی های XRP ، قیمت XRP و نحوه خرید XRP آورده می شود.

ریپل
ارز دیجیتال ریپل

تاریخچه تاسیس ریپل

ارز دیجیتال ریپل XRP توسط یک شرکت فناوری آمریکایی به نام Ripple Labs، ابداع و حمایت شده است که پروتکل پرداخت و شبکه تبادل Ripple را توسعه می دهد.

ارز دیجیتال ریپل اولین بار در سال 2004 توسط رایان فاگر fugger در ونکوور کانادا ابداع شد که اولین نسخه Ripple را با نام RipplePay تولید کرده بود.


شاید این مقاله نیز برای شما مفید باشد : 🔻🔻🔻🔻🔻🔻

آموزش کامل پلتفرم 3Commas


سپس در سال 2011 با همکاری جید مک کالب McCaleb برای جایگزینی فرایند استخراج بیت کوین، انجام معاملات ریپل را در میان اعضا و کاربران شبکه مورد بررسی و تأیید قرار دادند.

در سال 2013، فاگر آن را به جید مک کالب و کریس لارسن واگذار کرد. لارسن در حال حاضر رئیس اجرایی Ripple است.

آنها با دیگر شرکای خود آرتور بریتو و دیوید شوارتز، در ابتدا شرکتی با نام Opencoin را در سال 2012 تأسیس نمودند که در سال 2015 با عنوان Ripple Labs تغییر نام یافت. این شرکت در حال حاضر در سان فرانسیسکو در ایالت کالیفرنیای امریکا مستقر است.

جد مک کالب پیش از این بنیانگذار Gox، اولین صرافی بیت کوین بود. مک کالب در سال 2014 از تیم Ripple جدا شده و موسسه غیرانتفاعی بنیاد توسعه استلار را تأسیس کرد. برد گارلینگ هاوس در حال حاضر مدیرعامل Ripple است.

بنیان گذاران Ripple به عنوان اصلی ترین عاملان کد، در پشتیبانی از ریپل ادعا داشتند که این ارز می تواند با شبکه های موجود بانک ها ادغام شود.

در دسامبر 2014، شرکت Ripple Labs با سیستم خدمات پرداخت جهانی Earthport، آغاز به کار كرد و با ترکیب نرم افزار Ripple با خدمات پرداخت Earthport گزینه جایگزین حواله را برای مصرف کنندگان توسعه داد.

به طور خلاصه در تاریخ 29 دسامبر سال 2017، XRP با سرمایه گذاری 73 میلیارد دلار در بازار، در مرتبه دومین ارز دیجیتال جهان جای گرفت.

هدف از تاسیس شرکت ریپل چه بوده است؟

شرکت Ripple یک کمپانی فناوری خصوصی است که از طریق شبکه پرداخت انحصاری خود به نام Ripple Network (که با نام RippleNet نیز شناخته می شود) یک راه حل پرداخت جهانی ارائه می دهد.

شبکه پرداخت RippleNet شبکه ای است که براساس دفتر کل XRP، به نام XRP Ledger ساخته شده است. شرکت ریپل بودجه توسعه منبع باز لجر XRP را تأمین کرده است.

بر خلاف اکثر ارزهای دیجیتال که نیازهای معاملاتی همسان خود را تأمین می کنند، ریپل با اهداف وصل کردن بانک ها به یکدیگر، ارائه دادن پرداخت ها، مبادلات دارایی دیجیتال، امکان پذیر کردن معاملات تسویه حساب در زمان واقعی، و کاهش هزینه معاملات ساخته شده است.

هدف اصلی این بود که یک سیستم پولی ایجاد شود که غیرمتمرکز بوده و بتواند به طور موثر جوامع و اشخاص حقیقی را برای ایجاد پول منحصر به فرد خود توانمند کند.


شاید این مقاله نیز برای شما مفید باشد : 🔻🔻🔻🔻🔻🔻

بیت کوین کش Bitcoin Cash چیست و آشنایی با این ارز دیجیتال محبوب


این شرکت همچنین ارزهای دیجیتالی خود را که به آن XRP گفته می شود، به روشی شبیه به روش تولید بیت کوین ایجاد کرده و از این ارز استفاده می کند تا موسسات مالی بتوانند با هزینه های ناچیز و زمان انتظار کم، انتقال پول را به راحتی انجام دهند.

ارز دیجیتال ریپل
ارز دیجیتال ریپل

دفتر کل یا XRP Ledger چیست؟

لجر XRP، یک دفتر کل توزیع شدۀ منبع باز یا اُپن سورس است که توسط ریپل ایجاد شده است. ارز دیجیتال XRP توکن اصلی Ledger XRP است. این دفتر کل با عنوان XRPL نیز شناخته می شود.

بیت کوین (BTC) که از یک بلاک چین توزیع شده استفاده می نماید و معاملات آن با استفاده از ماینینگ اثبات کار، پردازش شده و تضمین می شوند، در قیاس با بیت کوین، معاملات XRP توسط معتبرترین شبکه قابل اعتماد در XRP Ledger پردازش می شوند.

معاملات ریپل به طور عمومی در دفترچه توافق همگانیِ توزیع شده با منبع باز مربوط به آن ثبت می شود که دارای ساختار داده ای مشابه با یک بلاک چین است. در این ساختار بلوک داده ها پشت سر هم قرار گرفته و هر بلوک داده شامل هش بلوک قبلی است.

با این حال، مکانیسم توافق همگانی آن با بیت کوین یا اتریوم متفاوت است. این معاملات به تایید کار یا PoW تکیه ندارد و بنابراین برای تولید XRP هیچ ماینینگی وجود ندارد.

در عوض XRP به یک الگوریتم توافق همگانی معروف به الگوریتم توافق همگانی پروتکل ریپل تکیه دارد.

تمامیت XRP توسط گروهی از گره های قابل اعتماد حفظ می شود. برای دستیابی به توافق همگانی باید تمام معاملات با توافق حداکثری این گره های مورد اعتماد صورت پذیرد و در XRP Ledger گنجانده شود.

در پروتکل ریپل بدون وجود ماینینگ چگونه به توافق همگانی می رسند؟

در تولید توکن های XRP، شرکت Ripple از مجموعه ای متفاوت از قوانین به نام الگوریتم پروتکل اجماع یا توافق همگانی RCPA استفاده می شود.

این پروتکل نحوه مدیریت XRPL یا لجر XRP را توسط شبکه ای از گره های معتبر Ripple را تعریف می کند. هر معامله Ripple باید حداقل توسط 80 درصد از گره های موجود در شبکه تأیید شود.

هر کس در این شبکه می تواند اعتبار سنجی شود. با این حال، ریپل مجموعه معینی از اعتبارسنجی را که به آنها اعتماد می شود، حفظ می کند. به این لیست گره قابل اعتماد، لیست گره های منحصر به فرد (UNL) گفته می شود.

فرض کنید آلیس بخواهد 1000 ین ژاپنی را به پسر عموی خود باب در هند بفرستد، آلیس می تواند آن را به موسسات مالی شرکت کننده ارسال کند.

ین JPY به XRP تبدیل می شود و توسط سرورهای موجود در شبکه اعتبار می یابد. باب می تواند یک باره اعتبار خود را به واحد روپیه هند برداشت کند.

ارسال این حواله در عرض چند ثانیه قابل انجام است.

منابع مالی ریپل

ریپل یک شرکت با بودجه خصوصی است. منبع اصلی بودجه شرکت Ripple فروش ارز دیجیتال XRP بوده است.

براساس سوابق درج شده، این شرکت در طی دوره مالی 2016 تا 2019 مبلغ 1140.92 میلیون دلار XRP فروخته است.

این فروش از طریق معاملات در بورس به ترکیبی از سرمایه گذاران نهادی و سرمایه گذاران خرده فروشی انجام پذیرفته است.

از آگوست سال 2019، ریپل به عنوان سومین سرمایه ارز رمزنگاری، حجم بازار آن برابر با 13.37 میلیارد دلار بوده است، در حال حاضر با توجه به حجم بازار، XRP بعد از بیت کوین و اتریوم، سومین ارز رمزنگاری بزرگ معرفی شده است.

این مبلغ پس از بیت کوین (BTC) با 205.03 میلیارد دلار و اتریوم (ETH) با 24.18 میلیارد دلار می باشد. تعداد XRP با حجم 100 میلیاردی از قبل استخراج شده است.

بیش از سیصد موسسه مالی در 40 کشور جهان به سیستم مالی ریپل و پرداخت های شبکه آن RippleNet پیوسته اند. برخی از این موسسات مالی عبارت از American Express،MoneyGram و SBI Remit می باشند.

ریپل Ripple
ریپل Ripple

تفاوت های ریپل با بیت کوین

تعداد کل عرضه XRP برابر با 100 میلیارد است در حالی که کل عرضه بیت کوین 21 میلیون است. میانگین سرعت معاملات XRP حدود 4 ثانیه است در حالی که سرعت معامله بیت کوین حدود 10 دقیقه است.

لجر XRP می تواند 1500 معامله را در هر ثانیه انجام دهد که 600 برابر سریعتر از بیت کوین است. بیت کوین فقط می تواند به طور متوسط حدود 2.5 معامله را در ثانیه انجام دهد.

در حالی که XRP از لحاظ معاملات در ثانیه از بیت کوین فراتر است، اما یک مکانیسم اساسی توافق همگانی متفاوت دارد.

اعتبارسنجی های معتبر در لجر XRP در مقابل ماینرهای توزیع شده در استخراج بیت کوین مقایسه می شود و بنابراین همان امنیتی را که بیت کوین ارائه می دهد، نمی تواند تامین نماید.

مبلغ معامله XRP در هر تراکنش برابر با 0.00001 XRP یا تقریباً 0.000001 دلار است، در حالی که مبلغ معامله بیت کوین حدود 0.50 تا 1.00 دلار برای هر تراکنش است.

ویژگی های ریپل چیست؟

بیت کوین در بدو پیدایش، هدف خود را انجام تراکنش‌های همتا به همتا و همچنین حذف واسطه‌‌ها و بانک‌ها، اعلام کرد.

شرکت رپیل بر این عقیده استوار است که بانک ‌ها مشکل سیستم های مالی نیستند بلکه روش های انجام کار بانکی است که باعث به وجود آمدن مشکلاتی در پرداخت و انتقال پول می گردد.

ریپل در قیاس با مشخصات ارز رمزنگاری XRP، بیشتر به دلیل قرارداد پرداخت دیجیتالی خود شناخته شده است.

ریپل بر روی یک سیستم عامل غیر متمرکز متن باز و همسان به همسان کار می کند که امکان انتقال یکپارچه پول به هر شکلی اعم از دلار، ین، لایت کوین یا بیت کوین را فراهم می کند.

برای درک نحوه کار سیستم، ساختار انتقالی را در نظر بگیرید که هر دو طرف معامله از واسطه های مورد نظر خود برای دریافت پول استفاده کنند.

برای درک بهتر سیستم انتقال ریپل، فرض کنید جیم باید 100 دلار برای دوستش جک که در شهر دیگری به سر می برد، بفرستد. او به ماری، نماینده محلی خود، پولی را برای ارسال به جک با گذرواژه ای که جک برای دریافت صحیح پول می دهد، می فرستد.

ماری به آنا، نماینده جک، از جزئیات معامله گیرنده، بودجه بازپرداخت و گذرواژه خبر می دهد. اگر جک رمز درست را به آنا بدهد، آنا 100 دلار به او می پردازد.

با این حال، این پول از حساب آنا خارج می شود و این بدان معنی است که ماری مدیون است 100 دلار بپردازد.

آنا می تواند کتاب سفارشی از بدهی های ماری را ثبت كند كه ماری باید در یك تاریخ توافق شده پرداخت کند، یا معاملات متقابلی را انجام دهد كه بدهی او را تسویه می سازد.

به عنوان مثال، اگر آنا نیز نماینده ساموئل بود و ساموئل نیاز داشته که 100 دلار به جورج كه نماینده او ماری است، منتقل كند. این مبلغ بدهی 100 دلاری به آنا تعلق می گیرد، زیرا جورج از حساب ماری پرداخت کرده است.

تفاوت بین XRP با دیگر نمادهای Ripple چیست؟

توکن XRP نشانه بومی و نماد توکن ثبت شده در XRP Ledger است.

لجر XRP یا XRP Ledger، دفتر کل توزیع شده توافق همگانی است.

عنوان Ripple (که قبلاً با نام Ripple Labs شناخته می شد) شرکت پشتیبان شبکه Ripple است.

شبکه ریپل یا Ripple Network یک شبکه پرداخت جهانی است که بر اساس XRP Ledger ساخته شده است.

مشخصات کلیدی ارز دیجیتال ریپل

– ریپل یک فناوری است که بیشتر به دلیل استفاده از شبکه و پروتکل پرداخت دیجیتالی شناخته شده است، با این حال دارای ارز رمزنگاری ویژه خود یعنی XRP است.

– فرآیند اصلی ریپل یک سیستم تسویه حساب و پرداخت وجه است که مشابه سیستم SWIFT برای ارسال و دریافت بین المللی پول و امنیتی است که توسط بانک ها و واسطه های مالی استفاده می شود.

– ریپل به جای استفاده از استخراج با فناوری بلاک چین، از یک مکانیزم توافق عمومی از طریق گروهی از سرورها برای تأیید معاملات استفاده می کند.

– معاملات ریپل از انرژی کمتری نسبت به بیت کوین استفاده می کنند، این معاملات در عرض چند ثانیه تأیید می شوند و هزینه بسیار کمی دارند، در مقابل معاملات بیت کوین از انرژی بیشتری استفاده می کنند، بیشتر تأیید می کنند و شامل هزینه های بالای معاملات می شوند.

ارز Ripple چگونه کار می کند؟

شبکه ریپل مانند ارز دیجیتال بیت کوین با سیستم اثبات کار یا مانند سهام Nxt با سیستم اثبات سهام اجرا نمی شود.

درعوض، معاملات به منظور اعتبارسنجی مانده حساب و معاملات بر روی سیستم به یک پروتکل مورد توافق همگانی متکی هستند.

این توافق همگانی برای جلوگیری از یکپارچگی سیستم با جلوگیری از هزینه های مضاعف کار می کند. گره های توزیع شده فردی با توافق همگانی تصمیم می گیرند که کدام معامله با استفاده از نظرسنجی اکثریت آرا، به عنوان اولین معامله انجام شود.

تأییدهای ریپل فوری است و تقریباً کمتر از 5 ثانیه طول می کشد. از آنجا که هیچ مرجع یا ارگان مرکزی تصمیم نمی گیرد که چه کسی بتواند یک گره را تأسیس کند و معاملات را تأیید کند، پلتفرم ریپل به عنوان یک پلتفرم غیر متمرکز توصیف شده است.

نکته مهم اینکه سیستم پرداخت ریپل به طور فزاینده ای توسط بانک ها مورد استفاده قرار می گیرد، در قیاس با بیت کوین، که در درجه اول توسط افراد و سازمان ها به عنوان ارز دیجیتال مورد استفاده قرار می گیرد و با سیستم بانکی ارز فیات در ارتباط نیست.

ملاحظات ویژه در معاملات ریپل چیست؟

برخی از اشکالاتی که به بانک های معمول ارز فیات نسبت داده می شود، با معاملات ریپل بهبود می یابد.

معاملات در عرض چند ثانیه در شبکه ریپل حل و فصل می شوند، حتی اگر این پلتفرم به طور مکرر میلیون ها تراکنش انجام دهد. این سرعت، برخلاف تراکنش ها در بانک هایی است که می توانند روزها یا هفته ها طول بکشد تا انتقال از طریق وسایل ارتباط سیمی را انجام دهند.

هزینه انجام معاملات در Ripple نیز حداقل است، حداقل هزینه تراکنش مورد نیاز برای یک معامله استاندارد تعیین شده در ریپل برابر با 0.00001 XRP می باشد که، در مقایسه با هزینه های بزرگی که بانک ها برای انجام پرداخت های مرزی پرداخت می کنند، بسیار کم می باشد.

تغییرات قیمت XRP چگونه بوده است؟

قیمت هر کوینِ ارز دیجیتال ریپل XRP در سال های بدو پیدایش یعنی 2013 با بهای 0.005 دلار به صرافی‌های ارز دیجیتال ارائه گردید.

چند سال بعد در سال 2018 در ماه ژانویه قیمت XRP به اوج خود رسید و بهای 3.8 دلار پیدا کرد یعنی قیمت آن بیشتر از 70000 درصد افزایش نشان داد.

البته پس از رسیدن به نقطه عطف قیمت، به طور ناگهانی بهای ریپل به یکباره سقوط کرده و در تاریخ 22 ماه ژوئن سال 2020، قیمت هر واحد آن به 0.2 دلار کاهش یافت. با این حال، باید گفت قیمت امروزی آن در قیاس با بهای اولیه باز هم حدود 5000 درصد رشد را در بر داشته است.

افزایش اصلی بهای ارز دیجیتال ریپل از اوان سال 2017 شروع شده و تا اوایل سال 2018 ادامه داشت. اشخاصی که با بهای اولیه XRP به خریداری این ارز پرداخته بودند، سود کلانی داشتند.

به طور مثال اگر در قیمت اولیه 100 دلار XRP ‌خریده بودند، در سال 2017 سرمایه شان به حدود 70 هزار دلار رسید و با کاهش قیمت، سرمایه شان به 6000 دلار تقلیل داده شد که باز هم نسبت به سرمایه گذاری اولیه سود قابل توجهی داشتند.

ولی متاسفانه افراد مبتدی هم بودند که در اوج قیمت با رقم 3.8 دلار برای هر XRP ، به امید سود سرشار، این ارز را خریداری کرده بودند و سقوط شدید قیمت به 0.5 دلار، باعث از دست رفتن تمام یا قسمت اعظمی از سرمایه آنها گردید.

اگر آمار دقیقی از این ارز در تاریخ 19 می 2020 بخواهیم، طبق ارقام وبسایت coingecko به شرح زیر است :

– قیمت XRP برابر با 0.202781 دلار،

– حجم بازار برابر با 8,919,706,428 دلار،

– حجم مبادلات برابر با 1,679,324,897 دلار،

– قیمت هر بیت کوین برابر با 47315.57 XRP،

قیمت XRP در ساعت 7 روز 19 می 2020 برابر با 0.203286 دلار با حجم معاملات 24 ساعته 1687438736 دلار است.

قیمت XRP در 24 ساعت گذشته منفی 0.3٪ کاهش یافته است. ارز دیجیتال ریپل XRP دارای گردش مالی 44 میلیارد کوین و حداکثر عرضه 100 میلیارد کوین است.

کیف پول ‌های ریپل

گرچه XRP به عنوان سومین ارز بزرگ دیجیتال قلمداد می شود ولی برعکس بیت کوین و اتریوم، کیف پول های رسمی زیادی برای ریپل وجود ندارد.

پلتفرم رسمی Ripple کیف پول خاصی را برای ذخیره سازی پس انداز XRP معرفی ننموده است و اختیار انتخاب آن را بر عهده تریدرهای XRP گذاشته است.

شاید بتوان گفت هدف شرکت Ripple ذخیره کردن ارز XRP از طریق بانک‌ها و ارگان های مالی بزرگ می باشد و این شرکت به دنبال پذیرفتن مسئولیت سپرده‌گذاران کوچک نمی باشد.

سپرده گذاران میتوانند از بین کیف پول های نرم افزاری معتبر مانند Toast wallet ، Coinomi، Atomic ، Trust wallet و یا ولت سخت افزاری لجر، یکی را انتخاب نمایند.

بعد از انتخاب و ساختن ولت خود، لازم است 20 واحد XRP به آن ارسال نمایند تا بتوانند تراکنش های خود را انجام دهند. این کیف ها هر کدام امکان ذخیره چندین ارز دیجیتال دیگر از جمله بیت کوین و آلتکوین ها را دارند.

چگونه مهارت خود را برای شروع معاملات واقعی بالا ببریم؟

مهارت های ترید خود را با برنامه نرم افزاری شبیه ساز بورس رایگان ریپل می توانید آزمایش کنید. توسط این شبیه ساز می توانید با 100000 دلار پول نقد مجازی با ریسک رایگان معاملات بر پایه XRP را امتحان کنید.

توسط شبیه ساز رایگان می توانید با هزاران معامله گر XRP در Investopedia رقابت کنید و راه خود را برای انجام معاملات واقعی و حجم بالا باز کنید.

به این وسیله قبل از شروع ریسک با پول واقعی خود، معاملات را در یک محیط مجازی به انجام برسانید. استراتژی های معاملاتی را به گونه ای تمرین کنید که وقتی آماده ورود به بازار واقعی هستید، تمرینات مورد نیاز خود را انجام داده باشید.

آیا می توان معاملات لانگ یا شورت با XRP داشت؟

شما می توانید در معاملات لانگ یا شورت با XRP، از اهرم یا لوریج Leverage استفاده کنید. بیش از 10 نوع مبادله دائمی یا معاملات آتی با ارز دیجیتال ریپل XRP وجود دارد که از بسیاری از صرافی های بین المللی ارز دیجیتال مانند BitMEX ، Binance Futures ، FTX و موارد دیگر می توان استفاده نمود.

لازم است کاربران ایرانی بدانند که اکثر صرافی‌های ایرانی فقط فروش بیت کوین یا اتریوم دارند و اگر وبسایتی ادعای فروش XRP دارد، باید از اعتبار آن صرافی مطمئن شوند.

شاید معمول ترین روش خرید XRP، برای تریدرهای ایرانی، این باشد که ابتدا از صرافی‌های ایرانی، بیت کوین یا اتریوم خرید کنند و پس از آن BTC یا ارز ETH خود را به یک صرافی بین‌المللی انتقال داده و در آنجا به XRP تبدیل نمایند.

البته برخی از صرافی‌های بین المللی که خریداری و فروش ارز دیجیتال ریپل XRP را دارند، ممکن است از کاربران ایرانی پشتیبانی نکنند، بنابراین هر تریدر ایرانی قبل از انتخاب یک صرافی، لازم است از تحریم نبودن ایران در آن صرافی مطمئن شود.

می توان گفت اکثر تریدرهای ایرانی از صرافی بین المللی ارز دیجیتال بایننس Binance جهت معاملات خرید و فروش ارزهای رمزنگاری استفاده می‌نمایند.

5/5 (1 نظر)

درباره ی نوید رحیمی

نویسنده و محقق در حوزه بلاک چین و ارزهای دیجیتال

مطلب پیشنهادی

پکسوس Paxos و توکن بومی آن(PAX) استیبل کوینی که با دلار آمریکا تراز شده است

پکسوس Paxos و توکن بومی آن(PAX) استیبل کوینی که با دلار آمریکا تراز شده است

پکسوس Paxos و توکن استاندارد بومی آن (PAX) یک استیبل کوین است که توسط شرکت …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *